O losach św. Macieja brak historycznych przekazów. Nie ma pewnych wiadomości o pochodzeniu, wieku młodocianym, czy szczegółach prac apostolskich św. Macieja. Dzieje Apostolskie mówią, że święty towarzyszył Jezusowi Chrystusowi od dnia jego chrztu i był świadkiem wszystkiego, co Zbawiciel czynił i czego nauczał aż do wniebowstąpienia. Kiedy trzeba było wybrać jednego z apostołów na miejsce zdrajcy Judasza, św. Piotr powiedział:
„Bracia, musiało wypełnić się słowo Pisma, które Duch Święty zapowiedział przez usta Dawida o Judaszu. On to wskazał drogę tym, którzy pojmali Jezusa, bo on zaliczał się do nas i miał udział w naszym posługiwaniu. Za pieniądze niegodziwie zdobyte, nabył ziemię i spadłszy głową na dół, pękł na pół, i wypłynęły wszystkie jego wnętrzności. Rozniosło się to wśród wszystkich mieszkańców Jeruzalem, tak, że nazwano ową rolę w ich języku Hakeldamach, to znaczy: Pole Krwi. Napisano bowiem w Księdze Psalmów:    Niech opustoszeje dom jego i niech nikt w nim nie mieszka! A urząd jego niech inny obejmie. Trzeba więc, aby jeden z tych, którzy towarzyszyli nam przez cały czas, kiedy Pan Jezus przebywał z nami, począwszy od chrztu Janowego aż do dnia, w którym został wzięty od nas do nieba, stał się razem z nami świadkiem Jego zmartwychwstania.” Dalej, św. Łukasz mówi: „Postawiono dwóch: Józefa zwanego Barsabą,  z przydomkiem justuj, i Macieja. I taką odmówili modlitwę: Ty Panie znasz serca wszystkich, wskaż z tych dwóch jednego, którego sobie wybrałeś, by zajął miejsce w tym posługiwaniu i w apostolstwie, któremu sprzeniewierzył się Judasz, aby pójść swoją drogą. I dali im losy, a los padł na Macieja. I został dołączony do jedenastu apostołów.” /Dz 1,16-26/

Naocznymi świadkami tego zdarzenia było około stu dwudziestu ludzi. Zgodnie ze starą tradycją, którą przekazuje nam św. Klemens z Aleksandrii, a potwierdzają św. Hieronim i Euzebiusz św. Maciej był jednym z siedemdziesięciu dwóch uczniów Jezusa, na których później zstąpił Duch Święty. Kiedy po odebraniu Ducha Świętego apostołowie rozeszli się, aby nauczać cały świat, Maciejowi według podania przypadła najpierw Judea; potem udał się nad Morze Kaspijskie, a stamtąd do Macedonii. Wspomniany już kapłan Klemens opowiada o świętym Macieju, że w naukach swych kładł szczególny nacisk na umartwianie ciała i panowanie nad zmysłowymi żądzami. "Z rzeczy doczesnych - nauczał - można wprawdzie korzystać, ale nie trzeba do nich serca przywiązywać; trzeba walczyć z ciałem i odejmować mu wszystko, co do niepożądanych zmysłowości wiedzie; trzeba mianowicie dążyć do tego, aby dusza rosła i wzmacniała się przez wiarę i poznanie prawdy". Równie dobitne było jego napominanie, aby bliźnim dawać tylko dobry przykład i modlić się za nich.

Według legendy chrześcijańskiej św. Maciej dokonywał wśród Żydów licznych uzdrowień i nawróceń, wszędzie głosił żarliwie Słowo Boże i chrzcił nowo nawróconych.   Żydzi go nienawidzili, a wreszcie jako bluźniercę stawili przed arcykapłanem Ananiaszem. Dumny ten saduceusz począł bluźnić Chrystusowi, a w końcu wezwał Macieja, aby odwołał swą naukę. Maciej odpowiedział: "Wy mi bluźnierstwo zarzucacie, a ja szczycę się tym, że jestem chrześcijaninem! Wierzę, że Jezus Nazareński, którego umęczyliście, jest prawdziwym Synem Bożym, równie wieczny i wspaniały, jak Ojciec; to wyznaję sercem i ustami aż do zgonu mego!" Na to krzyknął Ananiasz: "Zbluźnił Bogu, ukamienujcie go!" Kiedy Maciej ukamienowany leżał na ziemi, przyskoczył rzymski żołnierz i uciął mu głowę toporem, na znak, że żydzi jako poddani nie mają prawa karać śmiercią.

Biskup Agrycjusz na początku IV w. przewiózł relikwie męczennika – dar cesarzowej Heleny – do Trewiru, gdzie św. Maciej jest patronem diecezji. Także bazylika Santa Maria Maggiore w Rzymie od XI w. jest w posiadaniu relikwii tego apostoła.

Święto apostoła męczennika obchodzone jest 14 maja, święty czczony jest jako patron cukierników, kowali, krawców, rzeźników oraz kamieniarzy i pracowników budowlanych. W przedstawieniach ikonograficznych można oglądać św. Macieja z księgą i zwojem, a także z narzędziami męczeństwa – toporem, mieczem, włócznią lub kamieniem. Śmierć męczeńską świętego przedstawia obraz Jana de Beer, pt. „Męczeństwo apostoła Macieja”.